Door Christiaan Engberts
Tijdens het feestjaar naar aanleiding van 600 jaar KU Leuven schrijft postdoctoraal onderzoeker Christiaan Engberts elke maand een blogtekst over de geschiedenis van de Leuvense universiteit in de wereld. Dit is de tiende en laatste blogtekst uit de reeks, zijn andere blogteksten kan je hier lezen.
Het afgelopen jaar heb ik bijna iedere maand een verhaal over de geschiedenis van de Leuvense universiteit gedeeld. Gezamenlijk lieten zij de grote verscheidenheid aan transnationale contacten van de universiteit zien. Al mijn verhalen en anekdotes ontleende ik aan het boek waaraan ik tegelijkertijd bezig was. En nu is het eindelijk zo ver: in februari verschijnt Decentering Leuven University: A Transnational University bij de Universitaire Pers Leuven.
Natuurlijk zijn in dat boek nog veel meer voorbeelden te vinden van de verschillende transnationale verbanden die de universiteit van de vroege vijftiende eeuw tot de dag van vandaag gevormd hebben. Een van de dingen die me zelf het meest fascineerde tijdens het schrijven, is de enorme verscheidenheid aan landsgrensoverschrijdende contacten. In het boek sta ik onder meer stil bij de werving van professoren in de vijftiende eeuw, humanistische netwerken in de zestiende eeuw, missiecolleges tijdens de zeventiende-eeuwse Contrareformatie, collectieopbouw en koloniale betrokkenheid in de negentiende eeuw en het groeiend belang van onderzoeksinstituten in de twintigste eeuw.
Twee vormen van Decentering
Iets belangrijks en verrassend dat tijdens het schrijfproces vaak terugkeerde, is dat het slechts zelden zinvol is om in algemene termen over ‘de universiteit’ te spreken. De vele relaties die de Leuvense universiteit door de eeuwen en over de landsgrenzen heen aangegaan is, werden meestal niet onderhouden door overkoepelende universiteitsbrede organen, maar door individuele geleerden en kleinere organisaties, zoals pedagogieën, colleges en onderzoeksinstituten. De titel Decentering Leuven University weerspiegelt die bevinding: de universiteit en haar transnationale banden worden grotendeels net niet gevormd door centrale bestuursorganen, maar juist door haar docenten en onderzoekers en de kleinere organisatieverbanden waarbinnen zij werken.
Tegelijkertijd weerspiegelt de titel natuurlijk ook dat het zinvol is om de geschiedenis van de Leuvense universiteit niet uitsluitend vanuit Leuven te benaderen, maar net de vormende invloed van allerhande individuen en verbanden van buiten de landsgrenzen centraal te stellen. Daarom benadruk ik in mijn boek ook hoe de universiteit ingebed is in – onder meer – humanistische correspondentienetwerken, kerkelijke organisatiestructuren en koloniale beleidsinitiatieven. Juist omdat zij altijd deel heeft uitgemaakt van meerdere transnationale verbanden, bloeit de Leuvense universiteit zeshonderd jaar na haar stichting nog steeds.
KU Leuven: uniek of typisch?
Het boek maakt geen expliciete vergelijking tussen de Leuvense universiteit en de vele universiteiten van over de hele wereld waarmee zij in de loop der eeuwen contacten heeft onderhouden. Toch biedt het een veelbelovend uitgangspunt om uitspraken te doen over wat de geschiedenis van de Leuvense universiteit bijzonder maakt, en in welke mate zij een typische Europese universiteit is. De missiecolleges en de betrokkenheid bij het Belgische koloniale project zijn voorbeelden uit de Leuvense universiteitsgeschiedenis die zij bijvoorbeeld met weinig andere universiteiten deelt. De transnationale zoektocht naar professoren, de aanwezigheid van studenten uit verschillende landen en het groeiende belang van internationaal ingebedde onderzoeksinstituten deelt de Leuvense universiteit dan weer wel met veel andere universiteiten.
Verkrijgbaarheid
Natuurlijk hoop ik dat u na de lezing van deze korte inleiding tot het boek – of misschien na lezing van mijn blogs van het afgelopen jaar – geïnteresseerd bent in het boek. Vanaf februari is het te koop via de Universitaire Pers Leuven. Omdat het boek in Open Access verschijnt zal het zelfs mogelijk zijn om het gratis in pdf of ePub formaat te downloaden.
Ik hoop dat u het boek met veel plezier zult lezen!
Christiaan Engberts werkte als postdoctoraal onderzoeker aan de transnationale geschiedenis van de Leuvense universiteit in het kader van haar 600-jarige jubileum in 2025. In 2019 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden met een proefschrift over wetenschappelijke deugden en wederzijdse evaluatie onder Duitse geleerden in de late 19e en vroege 20e eeuw. In de jaren voorafgaand aan het onderzoek naar de transnationale geschiedenis van de Leuvense universiteit doceerde hij cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht en publiceerde hij onder meer over de geschiedenis van de oriëntalistiek en de psychologie.
Titelafbeelding: een collage van afbeeldingen die in eerdere blogs in deze serie gebruikt zijn, genomen door Christiaan Engberts.